Shloka 12
भूमिगुण-प्रश्नः
Inquiry into the qualities of Earth and the classification of beings
अचिन्त्या: खलु ये भावा न तांस्तर्केण साधयेत् । प्रकृतिभ्य: परं यत् तु तदचिन्त्यस्य लक्षणम्,परंतु जो अचिन्त्य भाव हैं, उन्हें तर्कसे सिद्ध करनेकी चेष्टा नहीं करनी चाहिये। जो प्रकृतिसे परे है, वही अचिन्त्यस्वरूप है
acintyāḥ khalu ye bhāvā na tāṁs tarkeṇa sādhayet | prakṛtibhyaḥ paraṁ yat tu tad acintyasyalakṣaṇam ||
જે ભાવો ખરેખર અચિંત્ય છે, તેમને માત્ર તર્કથી સિદ્ધ કરવાનો પ્રયત્ન ન કરવો જોઈએ. જે પ્રકૃતિના ગુણોથી પર છે, તે જ અચિંત્યનું લક્ષણ છે.
संजय उवाच
Educational Q&A
Some truths—especially those transcending material nature—are ‘acintya’ (inconceivable) and should not be treated as if they can be conclusively established by logical argument alone; humility in knowledge is part of dharmic discernment.
Sañjaya, narrating events and reflections to Dhṛtarāṣṭra, inserts a philosophical observation: certain higher realities cannot be captured by debate or inference, particularly what is beyond prakṛti.