Shloka 53
गौतम॑ं कैकय: क्रुद्धः शरवृष्ट्या भ्यपूरयत् । भरतनन्दन! केकयराज बृहत्क्षत्रपर शरद्वानके पुत्र कृपाचार्यने आक्रमण किया और अपने बाणोंकी वर्षद्वारा उन्हें ढक दिया। तब केकयराजने भी क्ुद्ध होकर अपने सायकोंकी वर्षासे कृपाचार्यको आच्छादित कर दिया || ५२ ह || तावन्योन्यं हयान् हत्वा धनुश्छित्त्वा च भारत,भारत! वे दोनों वीर एक-दूसरेके घोड़ोंको मार धनुषके टुकड़े करके रथहीन हो अमर्षमें भरकर खड्गद्वारा युद्ध करनेके लिये आमने-सामने खड़े हुए। फिर तो उन दोनोंमें अत्यन्त भयंकर एवं दारुण युद्ध होने लगा
Gautamaṁ Kaikayaḥ kruddhaḥ śaravṛṣṭyābhyapūrayat.
સંજય બોલ્યો—ભરતનંદન! કૈકેયરાજ ક્રોધિત થઈ ગૌતમ (કૃપાચાર્ય) પર શરોની ઘનવર્ષા કરીને તેને છલકાવી દીધો. હે ભારત! પછી બંનેએ એકબીજાના ઘોડા મારી નાખ્યા અને ધનુષ્ય કાપી નાખ્યાં. રથવિહોણા થઈ ખડ્ગ ધારણ કરીને સામસામે ઊભા રહ્યા; ત્યારબાદ તેમના વચ્ચે અત્યંત ભયંકર અને દારુણ યુદ્ધ થયું.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how krodha (anger) fuels reciprocal retaliation: once wrath takes over, combat tends to intensify beyond restraint, illustrating an ethical warning about the self-propagating nature of violence.
Sañjaya describes the Kaikaya king, enraged, overwhelming Gautama (Kṛpa) with a heavy barrage of arrows—an exchange of missile-fire that signals a fierce escalation in their duel.