Shloka 40
Droṇa–Dhṛṣṭadyumna-yuddha (द्रोण-धृष्टद्युम्न-युद्धम्) — Tactical duel and allied interventions
Devanagari script
चेदिराजस्तु संक्रुद्धो बाह्लीकं नवभि: शरै: | विव्याध समरे तूर्ण मत्तो मत्तमिव द्विपम्,तब चेदिराज धृष्टकेतुने अत्यन्त क्रुद्ध होकर जैसे मतवाला हाथी किसी मदोन्मत्त गजराजपर हमला करता है, उसी प्रकार तुरंत ही नौ बाण मारकर उस युद्धभूमिमें बाह्नलीकको क्षत-विक्षत कर दिया
Translation
ત્યારે ચેદિરાજ ધૃષ્ટકેતુ અત્યંત ક્રોધિત થઈ, જેમ મત્ત હાથી મત્ત ગજરાજ પર તૂટી પડે તેમ, સમરમાં તરત જ નવ બાણોથી બાહ્લીકને વીંધી નાખ્યો।
Word by Word
चेदिराजःthe king of Cedi (Dhrishtaketu)
चेदिराजः:
Karta
TypeNoun
Rootचेदिराज
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
संक्रुद्धःenraged, very angry
संक्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootसंक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
बाह्लीकम्Bahlika
बाह्लीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाह्लीक
FormMasculine, Accusative, Singular
नवभिःwith nine
नवभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootनवन्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
शरैःarrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
विव्याधpierced, struck
विव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
तूर्णम्swiftly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम्
मत्तःmaddened, intoxicated
मत्तः:
TypeAdjective
Rootमत्त
FormMasculine, Nominative, Singular
मत्तम्maddened
मत्तम्:
TypeAdjective
Rootमत्त
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
द्विपम्elephant
द्विपम्:
TypeNoun
Rootद्विप
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes