Shloka 18
Chapter 47: Krauñca-vyūha Deployment and Conch-Signals
Kaurava–Pāṇḍava Readiness
इस प्रकार श्रीमहाभारत भीष्मपर्वके श्रीमद्भगवद्गीतापवके अन्तर्गत ब्रह्मविद्या एवं योगशास्त्ररूप श्रीमद्भगवद्गीतोपनिषद् श्रीकृष्णार्जुन-संवादमें मोक्षसंन्यासयोग नामक अठारहवाँ अध्याय पूरा हुआ
Iti prakāraṁ śrīmahābhārate bhīṣmaparvaṇi śrīmadbhagavadgītāparvaṇi antar-gataṁ brahmavidyā evaṁ yogaśāstrarūpaṁ śrīmadbhagavadgītopaniṣat śrīkṛṣṇārjuna-saṁvāde mokṣasaṁnyāsayoga-nāmakaḥ aṣṭādaśo ’dhyāyaḥ pūrṇaḥ. Nakula uvāca: gate tvayi jyeṣṭhe mama bhrātari bhārata | bhīr me dunoti hṛdayaṁ brūhi gantā bhavān kva nu ||
સંજય બોલ્યા—આ રીતે શ્રીમહાભારતના ભીષ્મપર્વમાં, બ્રહ્મવિદ્યા અને યોગશાસ્ત્રરૂપ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા-ઉપનિષદમાં, શ્રીકૃષ્ણ-અર્જુન સંવાદનો ‘મોક્ષસંન્યાસયોગ’ નામનો અઢારમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો. નકુલ બોલ્યો—હે ભારત! તમે મારા જ્યેષ્ઠ ભ્રાતા છો. તમે આ રીતે શત્રુસેનાની તરફ આગળ વધો છો તેથી મારા હૃદયને ભારે ભય પીડે છે. કહો તો—તમે ક્યાં જઈ રહ્યા છો?
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage functions mainly as a formal colophon: it frames the Bhagavad Gītā as an Upaniṣadic teaching of brahma-knowledge and yoga, culminating in the chapter on mokṣa through saṁnyāsa—i.e., liberation grounded in inner renunciation and disciplined action rather than mere external withdrawal.
After the Gītā’s formal conclusion, the scene shifts to a battlefield-context exchange: Nakula, anxious and shaken, addresses his eldest brother (jyeṣṭha) and asks where he is going as he moves toward the enemy forces, expressing the fear that grips his heart.