Shloka 6
Adhyāya 41 — Yudhiṣṭhira’s Gurv-anumati and Strategic Counsel (युधिष्ठिरस्य गुर्वनुमतिः)
Devanagari script
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात् प्रकाशकमनामयम् | सुखसज्ञेन बध्नाति ज्ञानसड्रेन चानघ
Translation
હે નિષ્પાપ! તે ત્રણ ગુણોમાં સત્ત્વગુણ નિર્મળ હોવાથી પ્રકાશક અને નિર્વિકાર છે; તે સુખના સંગથી અને જ્ઞાનના સંગથી (અર્થાત્ તેના અભિમાનથી) બાંધે છે.
Word by Word
तत्रthere/in that context
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
सत्त्वम्sattva (the quality of goodness/clarity)
सत्त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्त्व
FormNeuter, Nominative, Singular
निर्मलत्वात्from/owing to purity
निर्मलत्वात्:
Karana
TypeNoun
Rootनिर्मलत्व
FormNeuter, Ablative, Singular
प्रकाशकम्illuminating, revealing
प्रकाशकम्:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रकाशक
FormNeuter, Nominative, Singular
अनामयम्free from defect/affliction
अनामयम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअनामय
FormNeuter, Nominative, Singular
सुखसङ्गेनby attachment to pleasure
सुखसङ्गेन:
Karana
TypeNoun
Rootसुख-सङ्ग
FormMasculine, Instrumental, Singular
बध्नातिbinds
बध्नाति:
TypeVerb
Rootबन्ध्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
ज्ञानसङ्गेनby attachment to knowledge
ज्ञानसङ्गेन:
Karana
TypeNoun
Rootज्ञान-सङ्ग
FormMasculine, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अनघO sinless one
अनघ:
TypeNoun
Rootअनघ
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes