Shloka 6
Rāja-Vidyā Rāja-Guhya Yoga (राजविद्या राजगुह्य योग) — The Yoga of Royal Knowledge and Royal Secret
Devanagari script
इस प्रकार श्रीमहाभारत भीष्मपर्वके श्रीमद्भगवद्गीतापवके अन्तर्गत ब्रह्मविद्या एवं योगशासत्ररूप श्रीमद्भगवद्गीतोपनिषद्, श्रीकृष्णारजुनसंवादमें आत्मसंयमयोग नामक छठा अध्याय पूरा हुआ,एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय । अहं कृत्स्नस्य जगत: प्रभव: प्रलयस्तथा
Translation
હે અર્જુન! એવું સમજી લે કે સર્વ ભૂતો આ (બન્ને) પ્રકૃતિઓમાંથી જ ઉત્પન્ન થાય છે; અને હું સમગ્ર જગતનો પ્રભવ તથા પ્રલય છું—અર્થાત્ જગતનું આદિકારણ અને અંત પણ હું જ છું.
Word by Word
एतत्this (fact/statement)
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
योनीनिwombs; sources of birth
योनीनि:
Karma
TypeNoun
Rootयोनि
FormFeminine, Accusative, Plural
भूतानिbeings; creatures
भूतानि:
Karma
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Accusative, Plural
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Plural
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उपधारयunderstand; keep in mind
उपधारय:
TypeVerb
Rootउप-धृ
FormLot (Imperative), Second, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
कृत्स्नस्यof the whole; entire
कृत्स्नस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootकृत्स्न
FormNeuter, Genitive, Singular
जगतःof the world
जगतः:
Sambandha
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Genitive, Singular
प्रभवःorigin; source
प्रभवः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभव
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रलयःdissolution; end
प्रलयः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रलय
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाand also; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes