Shloka 9
उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
Devanagari script
प्रतिमाश्चवालिखन्त्येता: सशस्त्रा: कालचोदिता: । अन्योन्यमभिधावन्ति शिशवो दण्डपाणय:,ये सब कालसे प्रेरित हो हाथोंमें हथियार लिये मूर्तियाँ लिखते और बनाते हैं। छोटे-छोटे बच्चे हाथमें डंडा लिये एक-दूसरेपर धावा करते हैं
Transliteration
pratimāś ca vālikhanty etāḥ saśastrāḥ kālacoditāḥ | anyonyam abhidhāvanti śiśavo daṇḍapāṇayaḥ ||
Translation
કાળની પ્રેરણાથી તેઓ શસ્ત્રધારી પ્રતિમાઓ દોરીને ઘડે છે; અને નાનાં નાનાં બાળકો હાથમાં લાકડી લઈને એકબીજા પર ધસી જાય છે।
Word by Word
प्रतिमाःimages, figures
प्रतिमाः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रतिमा
FormFeminine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वालिखन्तिthey draw/inscribe
वालिखन्ति:
TypeVerb
Rootलिख्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
एताःthese
एताः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Nominative, Plural
सशस्त्राःarmed, with weapons
सशस्त्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootस-शस्त्र
FormFeminine, Nominative, Plural
कालचोदिताःimpelled by Time
कालचोदिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootकाल-चोदित
FormFeminine, Nominative, Plural
अन्योन्यम्each other, mutually
अन्योन्यम्:
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
अभिधावन्तिthey run at/charge
अभिधावन्ति:
TypeVerb
Rootधाव्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
शिशवःchildren
शिशवः:
Karta
TypeNoun
Rootशिशु
FormMasculine, Nominative, Plural
दण्डपाणयःhaving sticks in hand
दण्डपाणयः:
Karta
TypeAdjective
Rootदण्ड-पाणि
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyāsaK
kāla (Time)P
pratimā (images/figures)Ś
śastra (weapons)D
daṇḍa (stick)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes