Shloka 85

उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents

Devanagari script

न बाहुल्‍येन सेनाया जयो भवति नित्यश: । अध्रुवो हि जयो नाम दैवं चात्र परायणम्‌ । जयवन्तो हि संग्रामे कृतकृत्या भवन्ति हि,सदा अधिक सेना होनेसे ही विजय नहीं होती है। युद्धमें जीत प्राय: अनिश्चित होती है। उसमें दैव ही सबसे बड़ा सहारा है। जो संग्राममें विजयी होते हैं, वे ही कृतकार्य होते हैं

Transliteration

na bāhulyena senāyā jayo bhavati nityaśaḥ | adhruvo hi jayo nāma daivaṃ cātra parāyaṇam | jayavanto hi saṃgrāme kṛtakṛtyā bhavanti hi |

Translation

માત્ર સેનાની બહુલતાથી હંમેશા વિજય થતો નથી. યુદ્ધમાં ‘વિજય’ નામની વસ્તુ અનિશ્ચિત છે; અહીં દૈવ જ પરમ આશ્રય છે. અને જે સંગ્રામમાં જીતે છે, તેઓ જ કૃતકૃત્ય ગણાય છે।

Word by Word

नnot

बाहुल्येनby (mere) abundance/large number

सेनायाःof the army

जयःvictory

भवतिhappens/is

नित्यशःalways

अध्रुवःuncertain, not fixed

हिindeed/for

जयःvictory

नामso-called/indeed (emphatic particle)

दैवम्fate, divine dispensation

चand

अत्रhere/in this matter

परायणम्supreme refuge/support

जयवन्तःvictorious (ones)

हिindeed

संग्रामेin battle

कृतकृत्याःhaving accomplished their task

भवन्तिbecome/are

हिindeed

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

Vyāsa

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes