Shloka 47

उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents

Devanagari script

वैशम्पायन उवाच पितुर्वचो निशम्यैतद्‌ धृतराष्ट्रोडब्रवीदिदम्‌ । दिष्टमेतत्‌ पुरा मन्ये भविष्यति नरक्षय:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! अपने पिता व्यासजीका यह वचन सुनकर धृतराष्ट्रने कहा--“भगवन्‌! मैं तो इसे पूर्वनिश्चित दैवका विधान मानता हूँ; अतः यह जनसंहार होगा ही

Translation

વૈશમ્પાયન બોલ્યા—જનમેજય! પિતા વ્યાસજીનું આ વચન સાંભળી ધૃતરાષ્ટ્રે કહ્યું—“ભગવન્! હું તો આને પૂર્વનિર્ધારિત દૈવવિધાન માનું છું; તેથી જનક્ષય થવાનો જ છે.”

Word by Word

वैशम्पायनःVaishampayana

उवाचsaid

पितुःof (his) father

वचःspeech; words

निशम्यhaving heard

एतत्this

धृतराष्ट्रःDhritarashtra

उदब्रवीत्spoke; said forth

इदम्this

दिष्टम्ordained; fated

एतत्this

पुराformerly; earlier

मन्येI think; I consider

भविष्यतिwill be; will happen

नरक्षयःdestruction of men; slaughter

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes