उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
चतुर्दशी पञ्चदशीं भूतपूर्वां च षोडशीम् । इमां तु नाभिजाने5हममावास्यां त्रयोदशीम् । चन्द्रसूर्यावु भौ ग्रस्तावेकमासीं त्रयोदशीम्,एक तिथिका क्षय होनेपर चौदहवें दिन, तिथिक्षय न होनेपर पंद्रहवें दिन और एक तिथिकी वृद्धि होनेपर सोलहवें दिन अमावास्याका होना तो पहले देखा गया है; परंतु इस पक्षमें जो तेरहवें दिन यह अमावास्या आ गयी है, ऐसा पहले भी कभी हुआ है, इसका स्मरण मुझे नहीं है। इस एक ही महीनेमें तेरह दिनोंके भीतर चन्द्रग्रहण और सूर्यग्रहण दोनों लग गये
caturdaśī pañcadaśīṁ bhūtapūrvāṁ ca ṣoḍaśīm | imāṁ tu nābhijāne ’ham amāvāsyāṁ trayodaśīm | candrasūryāv ubhau grastāv ekamāsīṁ trayodaśīm ||
વ્યાસ બોલ્યા—પૂર્વકાળમાં મેં અમાવાસ્યા ચૌદશી, પંદરશી અને તિથિક્ષય અથવા તિથિવૃદ્ધિના કારણે સોળશી તિથિ પર પણ પડતી જોઈ છે; પરંતુ આ પક્ષમાં ત્રયોદશીએ જ અમાવાસ્યા આવી—એવું પહેલાં ક્યારેય થયું હોય, મને સ્મરણ નથી. આ એક જ માસમાં ત્રયોદશ દિવસની અંદર ચંદ્ર અને સૂર્ય—બન્ને ગ્રસ્ત (ગ્રહણગ્રસ્ત) થયા છે.
व्यास उवाच