Shloka 3
सम्बन्ध-- इस प्रकार अजुनके पूछनेपर भगवान् उनका निश्चित कर्तव्य भक्तिप्रधान कर्मयोग बतलानेके उद्देश्यसे पहले उनके प्रश्नका उत्तर देते हुए यह दिखलाते हैं कि मेरे वचन व्यामिश्र' अर्थात् 'मिले हुए" नहीं हैं वरं सर्वधा स्पष्ट और अलग-अलग हैं-- श्रीभगवानुवाच लोकेडस्मिन् द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ । ज्ञानयोगेन सांख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम्,श्रीभगवान् बोले--हे निष्पाप! इस लोकमें दो प्रकारकी निष्ठा मेरेद्वारा पहले कही गयी है। उनमेंसे सांख्ययोगियोंकी निष्ठा तो ज्ञानयोगसेः और योगियोंकी निष्ठा कर्मयोगसेर होती है इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि श्रीमद्भगवद्गीतापर्वणि श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशाम्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे कर्मयोगो नाम तृतीयो5ध्याय:
śrībhagavān uvāca | loke 'smin dvividhā niṣṭhā purā proktā mayānagha | jñānayogena sāṅkhyānāṁ karmayogena yoginām ||
શ્રીભગવાન બોલ્યા—હે નિષ્પાપ! આ લોકમાં મેં પૂર્વે બે પ્રકારની નિષ્ઠા કહી છે. સાંખ્ય માટે જ્ઞાનયોગની નિષ્ઠા અને યોગી માટે કર્મયોગની નિષ્ઠા છે.
अजुन उवाच
Educational Q&A
Kṛṣṇa distinguishes two legitimate disciplines: jñāna-yoga for those inclined to contemplative discernment (Sāṅkhyas) and karma-yoga for those inclined to active duty (yogins). The teaching emphasizes clarity of method and suitability to one’s disposition, not a muddled mixture.
After Arjuna’s questioning about seemingly mixed guidance, Kṛṣṇa begins his reply by asserting that he has already taught a twofold framework of practice. He sets the stage for Chapter 3’s focus on karma-yoga by explaining that different seekers are guided by different primary disciplines.