Shloka 16

अनीकव्यूहप्रतिव्यूहः

Counter-deployment of Divisions and the Opening Tumult

Devanagari script

एतान्यनीकानि महानुभावं गूहन्ति मेघा इव रश्मिमन्तम्‌ । एतानि हत्वा पुरुषप्रवीर काड्क्षस्व युद्ध भरतर्षभेण,जैसे बादल अंशुमाली सूर्यको ढक लेते हैं, उसी प्रकार ये सारी सेनाएँ इन महानुभाव भीष्मको आच्छादित किये हुए हैं। नरवीर अर्जुन! तुम पहले इन सेनाओंको मारकर भरतकुलभूषण भीष्मजीके साथ युद्धकी अभिलाषा करो

Transliteration

etāny anīkāni mahānubhāvaṁ gūhanti meghā iva raśmimantam | etāni hatvā puruṣapravīra kāṅkṣasva yuddhaṁ bharatarṣabheṇa ||

Translation

જેમ મેઘો તેજસ્વી સૂર્યને ઢાંકી દે છે, તેમ આ યુદ્ધવ્યૂહો મહાનુભાવ ભીષ્મને આચ્છાદિત કરે છે. પુરુષપ્રવીર અર્જુન! પહેલાં આ આસપાસનાં દળોને સંહાર; પછી ભરતવૃષભ ભીષ્મ સાથે પ્રત્યક્ષ યુદ્ધની ઇચ્છા કર.

Word by Word

• {'etāni': 'these', 'anīkāni': 'armies

• divisions of troops', 'mahānubhāvam': 'the great-souled one

• a person of mighty stature (here, Bhīṣma)', 'gūhanti': 'hide

• cover', 'meghāḥ': 'clouds', 'iva': 'like

• as', 'raśmimantam': 'radiant

• possessing rays (the sun)', 'hatvā': 'having slain

• having struck down', 'puruṣa-pravīra': 'foremost hero among men', 'kāṅkṣasva': 'desire

• aspire to', 'yuddham': 'battle

• combat', 'bharatarṣabheṇa': 'with the bull of the Bharatas (Bhīṣma)'}

Speaker

वायुदेव उवाच

Characters & Entities

• Vāyu (Vāyudeva)
• Arjuna
• Bhīṣma
• Bharatas (Bharata lineage)
• Sun (raśmimān/āditya implied)
• Clouds (meghāḥ)
• Armies/battle-formations (anīkāni)