Shloka 38

Bhīṣma-nipāta-saṃvāda — Sañjaya’s Report of Bhīṣma’s Fall (भीष्मनिपातसंवादः)

Devanagari script

रक्ष्ममाण: कथं वीरैगोप्यमानाश्न तेन ते । दुर्जयानामनीकानि नाजयंस्तरसा युधि,जब मेरे पक्षके बहुत-से वीर उनकी रक्षा करते थे और वे भी उन वीरोंकी रक्षामें दत्तचित्त थे, तब भी उन सब लोगोंने मिलकर शत्रुपक्षकी दुर्जय सेनाओंको कैसे वेगपूर्वक परास्त नहीं कर दिया?

Translation

ધૃતરાષ્ટ્ર બોલ્યા— જ્યારે મારા પક્ષના અનેક વીરોએ તેમની રક્ષા કરી અને તેઓ પણ તે વીર들의 રક્ષામાં એકાગ્ર રહ્યા, તો પણ તેઓ સૌ મળીને યુદ્ધમાં શત્રુની દુર્જય સેનાવ્યુહોને વેગપૂર્વક કેમ પરાજિત ન કરી શક્યા?

Word by Word

रक्ष्यमाणाःbeing protected

कथम्how

वीरैःby heroes/warriors

गोप्यमानाःbeing guarded

अथthen/indeed

तेनby him/thereby

तेthey

दुर्जयानाम्of the hard-to-conquer

अनीकानिarmies/battalions

नnot

अजयन्they conquered/defeated

तरसाwith speed/impetuosity

युधिin battle

Speaker

धृतराष्ट उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes