Shloka 35
Bhīṣma-nipāta-saṃvāda — Sañjaya’s Report of Bhīṣma’s Fall (भीष्मनिपातसंवादः)
Devanagari script
के पुरस्तादवर्तन्त रक्षन्तो भीष्ममन्तिके । के<रक्षन्नुत्तरं चक्रं वीरा वीरस्य युध्यत:,कौन-कौनसे वीर निकटसे भीष्मकी रक्षा करते हुए उनके आगे खड़े थे? और किन वीरोंने युद्धमें लगे हुए शूरशिरोमणि भीष्मके बायें पहियेकी रक्षा की थी?
Translation
ધૃતરાષ્ટ્ર બોલ્યા—ભીષ્મની રક્ષા કરતાં નજીકથી તેમના આગળ કયા કયા વીર હતા? અને યુદ્ધમાં રત તે વીરશ્રેષ્ઠ ભીષ્મના ડાબા ચક્રનું રક્ષણ કયા વીરોએ કર્યું?
Word by Word
केwhich (persons), who (pl.)
के:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Plural
पुरस्तात्in front, ahead
पुरस्तात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात्
अवर्तन्तstood, remained, were positioned
अवर्तन्त:
TypeVerb
Rootवृत्
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural, Atmanepada
रक्षन्तःprotecting, guarding
रक्षन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormPresent active participle (Parasmaipada), Masculine, Nominative, Plural
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्तिकेnear, in the vicinity
अन्तिके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्तिक
FormNeuter, Locative, Singular
केwhich (persons), who (pl.)
के:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Plural
रक्षन्protecting, guarding
रक्षन्:
Karta
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormPresent active participle (Parasmaipada), Masculine, Nominative, Singular
उत्तरम्left (northern), upper
उत्तरम्:
TypeAdjective
Rootउत्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
चक्रम्wheel
चक्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootचक्र
FormNeuter, Accusative, Singular
वीराःheroes, warriors
वीराः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Plural
वीरस्यof the hero
वीरस्य:
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Genitive, Singular
युध्यतःof (him) fighting, while fighting
युध्यतः:
TypeVerb
Rootयुध्
FormPresent middle participle (Atmanepada), Masculine, Genitive, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes