Shloka 29
Bhīṣma-nipāta-saṃvāda — Sañjaya’s Report of Bhīṣma’s Fall (भीष्मनिपातसंवादः)
Devanagari script
इष्वस्त्रसागरं घोरं बाणग्राहं दुरासदम् । कार्मुकोर्मिणमक्षय्यमद्वीपं चलमप्लवम्,उनका धनुष-बाण आदि अस्त्रसमूह भयंकर एवं दुर्गम समुद्रके समान था, बाण ही उसमें ग्राह थे, धनुष लहरोंके समान जान पड़ता था, वह अक्षय, द्वीपरहित, चंचल तथा नौका आदि तैरनेके साधनोंसे शून्य था
Transliteration
iṣv-astra-sāgaraṁ ghoraṁ bāṇa-grāhaṁ durāsadam | kārmuk-ūrmiṇam akṣayyam advīpaṁ calam aplavam ||
Translation
તે બાણો અને અસ્ત્રોનો ભયંકર સાગર હતો—જ્યાં બાણો જ ગ્રાહ હતા, ધનુષ્યો તરંગો જેવા લાગતા. તે અક્ષય, દ્વીપરહિત, ચંચળ અને પાર ઉતરવા માટે નૌકા જેવા કોઈ સાધન વિહોણો હતો.
Word by Word
इषु-अस्त्र-सागरम्an ocean of arrows and weapons
इषु-अस्त्र-सागरम्:
Karma
TypeNoun
Rootइषु + अस्त्र + सागर
FormMasculine, Accusative, Singular
घोरम्terrible
घोरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघोर
FormMasculine, Accusative, Singular
बाण-ग्राहम्having arrows as crocodiles (sharks)
बाण-ग्राहम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाण + ग्राह
FormMasculine, Accusative, Singular
दुरासदम्hard to approach, formidable
दुरासदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुरासद
FormMasculine, Accusative, Singular
कार्मुक-ऊर्मिणम्having bows as waves
कार्मुक-ऊर्मिणम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्मुक + ऊर्मि
FormMasculine, Accusative, Singular
अक्षयम्inexhaustible
अक्षयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअक्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
अद्वीपम्without islands
अद्वीपम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअद्वीप
FormMasculine, Accusative, Singular
चलम्turbulent, moving
चलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचल
FormMasculine, Accusative, Singular
अप्लवम्without a boat/raft (without means of crossing)
अप्लवम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअप्लव
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Characters & Entities
D
DhṛtarāṣṭraA
arrows (iṣu/bāṇa)W
weapons (astra)B
bows (kārmuka)O
ocean (sāgara)C
crocodiles/sea-monsters (grāha)W
waves (ūrmi)I
island (dvīpa)B
boat/raft (plava)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes