Shloka 38

Devanagari script

एतच्छुत्वा तद्गच: कौरवेन्द्रो दुर्योधनो दीनमना बभूव । तमब्रवीच्छान्तनवो5भिवीक्ष्य निबोध राजन्‌ भव वीतमन्यु:,भीष्मजीकी यह बात सुनकर कौरवराज दुर्योधन मन-ही-मन बहुत दुःखी हो गया। तब शान्तनुनन्दन भीष्मने उसकी ओर देखकर कहा--'राजन्‌! मेरी बातपर ध्यान दो और क्रोधशून्य हो जाओ

Transliteration

etac chrutvā tadgacchaḥ kauravendro duryodhano dīna-manā babhūva | tam abravīc chāntanavo 'bhivīkṣya nibodha rājan bhava vīta-manyur ||

Translation

આ સાંભળીને કૌરવોના અધિપતિ દુર્યોધન મનમાં અત્યંત ઉદાસ થયો. તેને જોઈ શાંતનુનંદન ભીષ્મે કહ્યું—“રાજન! મારી વાત સમજો અને ક્રોધ ત્યાગો.”

Word by Word

• एतत्: this (thing)
• एतत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• श्रुत्वा: having heard
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite

• तदा: then
• तदा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तदा

• कौरवेन्द्रः: the lord/king of the Kauravas
• कौरवेन्द्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: कौरवेन्द्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• दुर्योधनः: Duryodhana
• दुर्योधनः: Karta
• Type: Noun
• Root: दुर्योधन
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• दीनमनाः: downcast-minded, dejected
• Type: Adjective
• Root: दीनमनस्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• बभूव: became
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: Perfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अब्रवीत्: said, spoke
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: Imperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• शान्तनवः: the son of Śantanu (Bhīṣma)
• शान्तनवः: Karta
• Type: Noun
• Root: शान्तनव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अभिवीक्ष्य: having looked at, observing
• Type: Verb
• Root: अभि-वीक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वा/ल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite

• निबोध: understand, heed
• Type: Verb
• Root: नि-बुध् (धातु)
• Form: Imperative (लोट्), 2nd, Singular, Parasmaipada

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• भव: become, be
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: Imperative (लोट्), 2nd, Singular, Parasmaipada

• वीतमन्युः: free from anger
• Type: Adjective
• Root: वीतमन्यु
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Duryodhana
• Bhīṣma (Śāntanava)
• Kauravas