Shloka 3
Devanagari script
ततो दुःखतरं मन्ये किमन्यत् प्रभविष्यति । अद्याहं पितरं श्र॒ुत्वा निहतं सम सुदुर्मति:,मेरी समझमें इससे बढ़कर महान् दुःखकी बात और क्या होगी कि आज अपने ताऊ भीष्मके मारे जानेका समाचार सुनकर भी जीवित हूँ। मेरी बुद्धि बहुत ही खोटी है
Transliteration
dhṛtarāṣṭra uvāca | tato duḥkhataraṃ manye kim anyat prabhaviṣyati | adyāhaṃ pitaraṃ śrutvā nihataṃ saṃa sudurmatiḥ |
Translation
ધૃતરાષ્ટ્ર બોલ્યા—આથી વધુ દુઃખદ બીજું શું ઉદ્ભવી શકે એમ મને લાગે છે? આજે પિતૃતુલ્ય જ્યેષ્ઠ ભીષ્મના વધનો સમાચાર સાંભળ્યા છતાં હું જીવિત છું—હાય, મારી બુદ્ધિ અત્યંત દુરમતિ થઈ ગઈ છે!
Word by Word
ततःthen/from that
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
दुःखतरम्more painful (thing)
दुःखतरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुःखतर
FormNeuter, Accusative, Singular
मन्येI think/consider
मन्ये:
TypeVerb
Rootमन्
FormPresent, First, Singular, Atmanepada
किम्what?
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अन्यत्other (thing)
अन्यत्:
TypeAdjective
Rootअन्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
प्रभविष्यतिwill arise/come to be
प्रभविष्यति:
TypeVerb
Rootप्र-भू
FormFuture, Third, Singular, Parasmaipada
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
FormNominative, Singular
पितरम्father/elder (here: revered elder)
पितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
FormAbsolutive (ktvā), Active
निहतम्slain/killed
निहतम्:
TypeVerb
Rootनि-हन्
FormPast passive participle (kta), Masculine, Accusative, Singular
समम्equally/just as
समम्:
TypeIndeclinable
Rootसम
सुदुर्मतिःone of very evil mind; very foolish person
सुदुर्मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootसु-दुर्मति
FormMasculine/Feminine, Nominative, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Characters & Entities
D
DhṛtarāṣṭraB
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes