Shloka 10

Devanagari script

सीमावृक्षे निपतिते कुरूणां समितिंजये । सेनयोरुभयो राजन क्षत्रियानू भयमाविशत्‌,राजन! कुरुकुलके युद्धविजयी वीर भीष्म दोनों दलोंके लिये सीमावर्ती वृक्षके समान थे। उनके गिर जानेसे उभय पक्षकी सेनाओंमें जो क्षत्रिय थे, उनके मनमें भारी भय समा गया

Transliteration

saṃjaya uvāca | sīmāvṛkṣe nipatite kurūṇāṃ samitiṃjaye | senayor ubhayo rājan kṣatriyānū bhayam āviśat ||

Translation

સંજય બોલ્યો—રાજન! કુરુઓના યુદ્ધવિજયી, જાણે સીમાવૃક્ષ સમાન ભીષ્મ પડી જતાં, બન્ને સેનાઓના ક્ષત્રિયોના હૃદયમાં ભય પ્રવેશી ગયો.

Word by Word

• सीमावृक्षे: on/at the boundary-tree
• सीमावृक्षे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सीमावृक्ष
• Form: Masculine, Locative, Singular

• निपतिते: having fallen / when (he) had fallen
• निपतिते: Adhikarana
• Type: Verb
• Root: निपत्
• Form: क्त (past passive participle), Masculine, Locative, Singular

• कुरूणाम्: of the Kurus
• कुरूणाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: कुरु
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• समितिंजये: O conqueror in battle
• Type: Noun
• Root: समितिंजय
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• सेनयोः: of the two armies
• सेनयोः: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सेना
• Form: Feminine, Genitive, Dual

• उभयोः: of both
• उभयोः: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: उभ
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Dual

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• क्षत्रियान्: the Kshatriyas (warriors)
• क्षत्रियान्: Karma
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• उभयम्: both (sides)
• उभयम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उभय
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• भयम्: fear
• भयम्: Karta
• Type: Noun
• Root: भय
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• आविशत्: entered / seized
• Type: Verb
• Root: आ-विश्
• Form: Imperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Kurus
• Bhīṣma
• both armies (Kaurava and Pāṇḍava forces)
• boundary tree (sīmāvṛkṣa)