Shloka 64

Devanagari script

'ये मेरे प्राणोंमें व्यथा उत्पन्न कर देते हैं। अहितकारी यमदूतोंके समान मेरे प्राणोंका विनाश-सा कर रहे हैं। ये शिखण्डीके बाण कदापि नहीं हो सकते ।। गदापरिघसंस्पर्शा नेमे बाणा: शिखण्डिन: । भुजगा इव संक्रुद्धा लेलिहाना विषोल्बणा:,“इनका स्पर्श गदा और परिघकी चोटके समान प्रतीत होता है, ये क्रोधमें भरे हुए प्रचण्ड विषवाले सर्पोंके समान डसे लेते हैं। ये शिखण्डीके बाण नहीं हैं

Transliteration

gadā-parigha-saṁsparśā neme bāṇāḥ śikhaṇḍinaḥ | bhujagā iva saṁkruddhā lelihānā viṣolbaṇāḥ ||

Translation

સંજય બોલ્યો—આ બાણ શિખંડીના નથી. એનો સ્પર્શ ગદા અને પરિઘના ઘા જેવો લાગે છે; ક્રોધથી ભરેલા, ભયંકર વિષવાળા સર્પોની જેમ જાણે પ્રાણને જ ગળી જવા દંશ કરે છે. એ મારા પ્રાણોમાં વ્યથા જગાવે છે અને અહિતકારી યમદૂત સમા પ્રાણનાશ જ કરે છે.

Word by Word

• गदा: mace
• गदा: Karta
• Type: Noun
• Root: गदा
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• परिघ: iron club/bar
• परिघ: Karta
• Type: Noun
• Root: परिघ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• संस्पर्शाः: touches/contacts
• संस्पर्शाः: Karta
• Type: Noun
• Root: संस्पर्श
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• गदा-परिघ-संस्पर्शाः: having a touch like a mace and iron bar
• गदा-परिघ-संस्पर्शाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: गदा-परिघ-संस्पर्श
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• इमे: these
• इमे: Karta
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• बाणाः: arrows
• बाणाः: Karta
• Type: Noun
• Root: बाण
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• शिखण्डिनः: of Śikhaṇḍin (Shikhandi)
• शिखण्डिनः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: शिखण्डिन्
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• भुजगाः: snakes
• भुजगाः: Karta
• Type: Noun
• Root: भुजग
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• इव: like/as
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• संक्रुद्धाः: enraged
• संक्रुद्धाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सं-क्रुध्
• Form: Masculine, Nominative, Plural, क्त (past participle)

• लेलिहानाः: licking (their lips/tongues)
• लेलिहानाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: लेलिहान
• Form: Masculine, Nominative, Plural, शतृ (present participle)

• विष: poison/venom
• Type: Noun
• Root: विष
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• उल्बणाः: fierce/violent
• उल्बणाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: उल्बण
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• विष-उल्बणाः: having fierce venom / venomous and fierce
• विष-उल्बणाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: विष-उल्बण
• Form: Masculine, Nominative, Plural

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Śikhaṇḍin
• bāṇa (arrows)
• gadā (mace)
• parigha (iron club)
• bhujaga (serpents)