Shloka 44
Śākadvīpa–Pramāṇa–Varṇana
Measurements and Description of Śākadvīpa
सूर्यस्त्वष्टोी सहस्राणि द्वे चान्ये कुरुनन्दन । विष्कम्भेण ततो राजन् मण्डलं त्रिंशता समम्,कुरुनन्दन! सूर्यका व्यासगत विस्तार दस हजार योजन है और उनकी परिधि या मण्डलका विस्तार तीस हजार योजन है तथा उनकी विपुलता अद्बावन सौ योजनकी है। अनघ! इस प्रकार शीघ्रगामी परम उदार भगवान् सूर्यके त्रिविध विस्तारका वर्णन सुना जाता है
sūryas tvaṣṭoḥ sahasrāṇi dve cānye kurunandana | viṣkambheṇa tato rājan maṇḍalaṃ triṃśatā samam ||
સંજય બોલ્યા—હે કુરુનંદન! સૂર્યનો વ્યાસ બાર હજાર યોજન છે; અને રાજન! તેના મંડળ (પરિધિ)નું પ્રમાણ ત્રીસ હજાર યોજન સમાન છે.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse presents the cosmos as structured and measurable, implicitly pointing to ṛta (cosmic order). Against the backdrop of impending war, it suggests that human action should align with dharma within a universe governed by law and proportion.
Sañjaya is reporting to King Dhṛtarāṣṭra a traditional cosmological account, giving numerical measures for the Sun’s diameter and the extent of its disc/circumference.