Shloka 13
Śākadvīpa–Pramāṇa–Varṇana
Measurements and Description of Śākadvīpa
चतुर्थ: पुष्पवान् नाम पञ्चमस्तु कुशेशय: । षष्ठो हरिगिरिराम षडेते पर्वतोत्तमा:,तृतीयं सुरथाकारं चतुर्थ कम्बलं स्मृतम् । धृतिमत् पज्चमं वर्ष षष्ठ॑ वर्ष प्रभाकरम् तीसरेका नाम सुरथाकार, चौथेका कम्बल, पाँचवेंका धृतिमान् और छठे वर्षका नाम प्रभाकर है
caturthaḥ puṣpavān nāma pañcamas tu kuśeśayaḥ | ṣaṣṭho harigirirāma ṣaḍete parvatottamāḥ | tṛtīyaṃ surathākāraṃ caturthaṃ kambalaṃ smṛtam | dhṛtimat pañcamaṃ varṣa ṣaṣṭhaṃ varṣa prabhākaram |
સંજય બોલ્યા—ચોથો પર્વત ‘પુષ્પવાન’, પાંચમો ‘કુશેશય’ અને છઠ્ઠો ‘હરિગિરિ’ નામનો છે—આ છ પર્વતો ઉત્તમ ગણાય છે. તેમ જ ત્રીજા વર્ષનું નામ ‘સુરથાકાર’, ચોથું ‘કંબલ’, પાંચમું ‘ધૃતિમત્’ અને છઠ્ઠા વર્ષનું નામ ‘પ્રભાકર’ કહેવાય છે.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse is primarily descriptive rather than prescriptive: it models the epic’s concern for ordered knowledge—naming and classifying mountains and regions—supporting the larger narrative by situating events within a vast, structured world.
Sañjaya continues an enumeration, listing the names of certain ‘excellent mountains’ and then naming successive varṣas (regions), giving a catalog-like geographical/cosmographical description within Bhīṣma Parva.