Shloka 16
Bhīṣma’s Fall, the Arrow-bed (śara-talpa), and the Establishment of Guard
Devanagari script
हृष्यन्ति रोमकूपाणि सीदतीव च मे मन: । चिन्तयित्वा महाबाहो भीष्मार्जुनसमागमम्,“महाबाहो! भीष्म और अर्जुनके युद्धका विचार करके मेरे रोंगटे खड़े हो रहे हैं और मन शिथिल-सा होता जा रहा है
Transliteration
sañjaya uvāca |
hṛṣyanti romakūpāṇi sīdatīva ca me manaḥ |
cintayitvā mahābāho bhīṣmārjunasamāgamam ||
Translation
મહાબાહો! ભીષ્મ અને અર્જુનના યુદ્ધસમાગમનો વિચાર કરતાં જ મારા રોમકૂપ ઊભા થઈ જાય છે અને મન જાણે ડૂબતું હોય તેમ થાય છે.
Word by Word
हृष्यन्तिrejoice / thrill (stand on end)
हृष्यन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootहृष्
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम, बहुवचन
रोमकूपाणिhair-follicles (pores); body-hairs
रोमकूपाणि:
Karta
TypeNoun
Rootरोमकूप
Formनपुंसक, प्रथमा, बहुवचन
सीदतिsinks; becomes dejected
सीदति:
Karta
TypeVerb
Rootसद्
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy / of me
मे:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formत्रिलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
मनःmind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
चिन्तयित्वाhaving thought / considering
चिन्तयित्वा:
TypeVerb
Rootचिन्त्
Formक्त्वान्त (अव्यय), कर्तरि
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
TypeNoun
Rootमहाबाहु
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
भीष्मार्जुनसमागमम्the encounter (battle-meeting) of Bhishma and Arjuna
भीष्मार्जुनसमागमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म-अर्जुन-समागम
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SanjayaD
DhritarashtraB
BhishmaA
ArjunaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes