Shloka 99
भीष्मपर्व — अध्याय ११०: पार्थभीमयोः प्रहारः तथा भीष्माभिमुखं संग्रामविस्तारः
Arjuna and Bhima’s pressure; escalation toward Bhishma
Devanagari script
न हि भीष्म दुराधर्ष व्यात्तानममिवान्तकम् | त्वदन्य: शक्नुयाद् योद्धुमपि वज्रधर: स्वयम्
Translation
દુર્ધર્ષ ભીષ્મ ફાટેલા મુખવાળા કાળ સમાન જણાય છે. તારા સિવાય બીજો કોઈ—સાક્ષાત્ વજ્રધારી ઇન્દ્ર પણ હોય તો—તેમની સામે યુદ્ધ કરી શકતો નથી।
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
भीष्मO Bhishma
भीष्म:
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Vocative, Singular
दुराधर्षO hard-to-assail one
दुराधर्ष:
TypeAdjective
Rootदुराधर्ष
FormMasculine, Vocative, Singular
व्यात्ताननम्with mouth wide open
व्यात्ताननम्:
Karma
TypeAdjective
Rootव्यात्तानन
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अन्तकम्Death (Yama)
अन्तकम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तक
FormMasculine, Accusative, Singular
त्वत्than you/from you
त्वत्:
Apadana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormAblative, Singular
अन्यःanother (person)
अन्यः:
Karta
TypePronoun
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
शक्नुयात्could be able
शक्नुयात्:
TypeVerb
Rootशक्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular
योद्धुम्to fight
योद्धुम्:
TypeVerb
Rootयुध्
FormInfinitive (Tumun)
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वज्रधरःthe thunderbolt-bearer (Indra)
वज्रधरः:
Karta
TypeNoun
Rootवज्रधर
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वयम्himself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes