Shloka 4
Yuga-Lakṣaṇa and Varṣa-Pramāṇa Inquiry (युगलक्षण–वर्षप्रमाण–प्रश्न)
Devanagari script
संजय उवाच राजन् सुबहवो द्वीपा यैरिदं संततं जगत् । सप्तद्वीपान् प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यौ ग्रह तथा
Translation
સંજય બોલ્યો—રાજન્! જેમના દ્વારા આ સમગ્ર જગત વિસ્તર્યું છે એવા અનેક દ્વીપો છે. હવે હું સાત દ્વીપોનું તથા ચંદ્ર, સૂર્ય અને ગ્રહોનું પણ વર્ણન કરીશ.
Word by Word
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
सुबहवःvery many
सुबहवः:
TypeAdjective
Rootसुबहु
FormMasculine, Nominative, Plural
द्वीपाःislands/continents
द्वीपाः:
Karta
TypeNoun
Rootद्वीप
FormMasculine, Nominative, Plural
यैःby which
यैः:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative, Singular
संततम्spread/extended, pervaded
संततम्:
TypeAdjective
Rootसंतत
FormNeuter, Nominative, Singular
जगत्world
जगत्:
Karta
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Nominative, Singular
सप्तseven
सप्त:
TypeAdjective
Rootसप्त
Form—, —, —
द्वीपान्islands/continents
द्वीपान्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वीप
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रवक्ष्यामिI shall describe/tell
प्रवक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future, First, Singular, Parasmaipada
चन्द्रmoon
चन्द्र:
TypeNoun
Rootचन्द्र
FormMasculine, —, —
आदित्यौthe sun (lit. the two Ādityas; here: sun and moon as a pair)
आदित्यौ:
Karma
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Nominative/Accusative, Dual
ग्रहःplanet; (also) Rahu as a graha
ग्रहः:
TypeNoun
Rootग्रह
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाalso/and
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes