Shloka 5
Adhyāya 107 — बहुयुद्धप्रकरणम्
Multiple Defensive Engagements to Protect Bhīṣma
Devanagari script
उत्सृज्य तुरगान् केचिद् रथान् केचिच्च मारिष । गजानन्ये समुस्तृज्य प्राद्रवन्त दिशो दश,आर्य! कुछ लोग घोड़ोंको, कुछ दूसरे लोग रथोंको और इसी प्रकार कुछ लोग हाथियोंको छोड़कर दसों दिशाओंमें भागने लगे
Transliteration
utsṛjya turagān kecid rathān kecic ca māriṣa | gajān anye samutsṛjya prādravan diśo daśa ||
Translation
હે આર્ય! કેટલાએ ઘોડા છોડ્યા, કેટલાએ રથ છોડ્યા, અને કેટલાએ હાથીઓ પણ ત્યજી—દસેય દિશાઓમાં દોડ લગાવી.
Word by Word
उत्सृज्यhaving abandoned
उत्सृज्य:
Karma
TypeVerb
Rootउत्सृज् (उद्+सृज्)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थे), कर्तरि, having abandoned/letting go
तुरगान्horses
तुरगान्:
Karma
TypeNoun
Rootतुरग
FormMasculine, Accusative, Plural
केचित्some (people)
केचित्:
Karta
TypePronoun
Rootक (प्रातिपदिक: क-)
FormMasculine, Nominative, Plural
रथान्chariots
रथान्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Plural
केचित्some (others)
केचित्:
Karta
TypePronoun
Rootक (प्रातिपदिक: क-)
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मारिषO venerable one / sir
मारिष:
TypeNoun
Rootमारिष
FormMasculine, Vocative, Singular
गजान्elephants
गजान्:
Karma
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Accusative, Plural
अन्येothers
अन्ये:
Karta
TypePronoun
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
समुत्सृज्यhaving cast off / abandoned
समुत्सृज्य:
Karma
TypeVerb
Rootसमुत्सृज् (सम्+उद्+सृज्)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थे), कर्तरि, having completely abandoned
प्राद्रवन्तran away
प्राद्रवन्त:
Karta
TypeVerb
Rootप्र+द्रु (धातु: द्रु/द्रव् ‘to run’)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), Third, Plural, परस्मैपद, कर्तरि
दिशःdirections
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Accusative, Plural
दशten
दश:
TypeAdjective
Rootदशन्/दश (संख्या)
FormFeminine, Accusative, Plural, with दिशः
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SanjayaH
horses (turaga)C
chariots (ratha)E
elephants (gaja)T
ten directions (daśa diśaḥ)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes