Shloka 6
भीष्मरक्षण-प्रकरणम् / The Protective Screen around Bhīṣma and the Śalya–Yudhiṣṭhira Clash
Devanagari script
यदा तु पाण्डव: शूर: खाण्डवेडग्निमतर्पयत् । पराजित्य रणे शक्रं पर्याप्त॑ तन्निदर्शनम्
Translation
પરંતુ તને યાદ હશે—જ્યારે શૂર પાંડવ અર્જુને રણમાં શક્ર (ઇન્દ્ર)ને પરાજિત કરીને ખાંડવવનમાં અગ્નિને તૃપ્ત કર્યો હતો; એ જ તેની અજેયતાનું પૂરતું પ્રમાણ છે.
Word by Word
यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पाण्डवःthe Pandava (Arjuna)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
शूरःheroic, brave
शूरः:
Karta
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Singular
खाण्डवेin (the) Khāṇḍava (forest)
खाण्डवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootखाण्डव
FormNeuter, Locative, Singular
अग्निम्Agni (fire-god)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Accusative, Singular
अतर्पयत्satisfied, gratified
अतर्पयत्:
TypeVerb
Rootतृप्
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada
पराजित्यhaving defeated
पराजित्य:
TypeVerb
Rootपराजि
FormAbsolutive (ktvā/lyap), Parasmaipada (usage)
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
शक्रम्Śakra (Indra)
शक्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootशक्र
FormMasculine, Accusative, Singular
पर्याप्तम्sufficient, complete
पर्याप्तम्:
TypeAdjective
Rootपर्याप्त
FormNeuter, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
निदर्शनम्proof, evidence, example
निदर्शनम्:
TypeNoun
Rootनिदर्शन
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes