Shloka 5
सैन्यसंनिवेशः (Sainyasaṃniveśaḥ) — Deployment, Omens, and Yuddha-Dharma Conventions
Devanagari script
अभियाय च दुर्धर्षा धार्तराष्ट्रस्य वाहिनीम् | प्राड्मुखा: पश्चिमे भागे न्यविशन्त ससैनिका:,पाण्डवोंके योद्धालोग अपने-अपने सैनिकोंके सहित धृतराष्ट्रपुत्रकी दुर्धर्ष सेनाके सम्मुख जाकर पश्चिमभागमें पूर्वाभिमुख होकर ठहर गये थे
Transliteration
abhiyāya ca durdharṣā dhārtarāṣṭrasya vāhinīm | prāṅmukhāḥ paścime bhāge nyaviśanta sasainikāḥ ||
Translation
પાંડવ યોદ્ધાઓ પોતાના-પોતાના સૈનિકો સાથે ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોની દુર્ધર્ષ સેના સામે આગળ વધીને પશ્ચિમ ભાગમાં પૂર્વમુખ થઈને સ્થિર થયા.
Word by Word
अभियायhaving approached/advanced towards
अभियाय:
TypeVerb
Rootअभि-या (धातु √या)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), कर्तरि, —, —, —
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दुर्धर्षाम्hard-to-assail, formidable
दुर्धर्षाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुर्धर्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
धार्तराष्ट्रस्यof Dhṛtarāṣṭra's (son/line)
धार्तराष्ट्रस्य:
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
वाहिनीम्army, host
वाहिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाहिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राङ्मुखाःfacing east
प्राङ्मुखाः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्राङ्मुख
FormMasculine, Nominative, Plural
पश्चिमेin the western
पश्चिमे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपश्चिम
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
भागेpart/region
भागे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभाग
FormMasculine, Locative, Singular
न्यविशन्तthey took position / sat down / halted
न्यविशन्त:
TypeVerb
Rootनि-वि-श् (धातु √विश्)
Formलङ् (imperfect), Past, Third, Plural, परस्मैपदम्
ससैनिकाःtogether with their troops
ससैनिकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootससैनिक
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वैशग्पायन उवाच
Characters & Entities
P
Pāṇḍavas (implied by context: 'Pāṇḍava warriors')D
Dhārtarāṣṭras (sons/party of Dhṛtarāṣṭra)V
vāhinī (army)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes