Shloka 13
सैन्यसंनिवेशः (Sainyasaṃniveśaḥ) — Deployment, Omens, and Yuddha-Dharma Conventions
Devanagari script
दृष्टवा ध्वजाग्र पार्थस्य धार्तराष्ट्री महामना: । सह सर्वर्महीपालै: प्रत्यव्यूहत पाण्डवम्,कुन्तीपुत्र अर्जुनके ध्वजका अग्रभाग देखकर महामना दुर्योधनने समस्त भूपालोंके साथ पाण्डव-सेनाके विरुद्ध अपनी सेनाकी व्यूहरचना की
Transliteration
dṛṣṭvā dhvajāgraṃ pārthasya dhārtarāṣṭrī mahāmanāḥ | saha sarvair mahīpālaiḥ pratyavyūhata pāṇḍavam ||
Translation
પાર્થ અર્જુનના ધ્વજના અગ્રભાગને જોઈ મહામન ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર દુર્યોધને સર્વ ભૂપાલો સાથે પાંડવસેનાની સામે પ્રતિ-વ્યૂહ રચ્યો.
Word by Word
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Karma
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), parasmaipada (usage)
ध्वजाग्रम्the tip/top of the banner
ध्वजाग्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootध्वज + अग्र
FormNeuter, Accusative, Singular
पार्थस्यof Partha (Arjuna)
पार्थस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Genitive, Singular
धार्तराष्ट्रीthe son of Dhritarashtra (Duryodhana)
धार्तराष्ट्री:
Karta
TypeAdjective
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
महामनाःgreat-souled
महामनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहामनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
सर्वैःwith all
सर्वैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
महीपालैःkings (protectors of the earth)
महीपालैः:
Karana
TypeNoun
Rootमहीपाल
FormMasculine, Instrumental, Plural
प्रत्यव्यूहतdrew up/arrayed (in battle formation)
प्रत्यव्यूहत:
Karta
TypeVerb
Rootवि + ऊह् (प्रति-वि-ऊह्)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
पाण्डवम्the Pandava (army/side)
पाण्डवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशग्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaA
Arjuna (Pārtha, Kuntīputra)D
Dhṛtarāṣṭra’s son (Duryodhana)P
Pāṇḍavas (their army)M
Mahīpālas (allied kings)D
Dhvajāgra (banner-front/standard)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes