Shloka 346
Nakula’s Declaration and the Uñchavṛtti Brāhmaṇa’s Superior Merit (Āśvamedhika Parva, Adhyāya 92)
विसर्जिता: समाप्तौ च सत्रादस्माद् व्रजामहे । धर्मशास्त्रमें देखे गये विधि-विधानसे ही हम तपस्या करेंगे। आपको हिंसारहित बुद्धि ही अधिक प्रिय है; अतः प्रभो! आप यज्ञोंमें सदा इस अहिंसाका ही प्रतिपादन करें। द्विजश्रेष्ठ! ऐसा करनेसे हम आपपर बहुत प्रसन्न होंगे। यज्ञकी समाप्ति होनेपर जब आप हमें विदा करेंगे
vaiśampāyana uvāca | visarjitāḥ samāptau ca satrād asmād vrajāmahe | dharmaśāstreṣu dṛṣṭena vidhi-vidhānenaiva vayaṃ tapaḥ kariṣyāmaḥ | ahiṃsātmikā buddhir eva te priyatarā; ataḥ prabho, yajeṣu sadā asyā ahiṃsāyā eva pratipādanaṃ kuru | dvijaśreṣṭha, evaṃ kṛte vayaṃ tvayi bahu prasannā bhaviṣyāmaḥ | yajñasya samāptau yadā tvaṃ asmān visarjayiṣyasi, tadā vayaṃ ihaḥ sva-gṛhaṃ gamiṣyāmaḥ ||
વૈશંપાયન બોલ્યા— “જ્યારે આ સત્રયજ્ઞ પૂર્ણ થશે અને અમને વિધિવત્ વિદાય આપવામાં આવશે, ત્યારે અમે અહીંથી પ્રસ્થાન કરીશું. ધર્મશાસ્ત્રોમાં દર્શાવેલા વિધિ-વિધાનો મુજબ જ અમે તપશ્ચર્યા કરીશું. હે પ્રભો! અહિંસામય બુદ્ધિ જ તમને વધુ પ્રિય છે; તેથી યજ્ઞોમાં સદા આ અહિંસાનું જ પ્રતિપાદન અને ઉપદેશ કરો. હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! આમ કરવાથી અમે આપ પર અત્યંત પ્રસન્ન થઈશું. યજ્ઞસમાપ્તિએ જ્યારે તમે અમને વિદાય આપશો, ત્યારે અમે અહીંથી પોતાના-પોતાના ઘરો તરફ જઈશું.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
That religious practice—both ritual (yajña) and austerity (tapas)—should be guided by Dharmaśāstra procedure and, crucially, should foreground ahiṃsā (non-violence) as an ethical principle to be affirmed even within sacrificial contexts.
At the close of a satra (extended sacrificial session), the speakers state that once they are formally dismissed at the rite’s completion, they will depart for home; they also urge the addressed brāhmaṇa/authority to consistently advocate ahiṃsā in sacrificial teaching and practice.