Shloka 8
अश्वमेधावसानम् — Dakṣiṇā-vibhāga and Avabhṛtha
Completion of the Aśvamedha
पुरा शक्रस्य यजत: सर्व ऊचुर्महर्षय: । ऋतचिविक्षु कर्मव्यग्रेषु वितते यज्ञकर्मणि
vaiśampāyana uvāca | purā śakrasya yajataḥ sarva ūcur maharṣayaḥ | ṛtvikṣu karmavyagreṣu vitate yajñakarmaṇi, rājan |
વૈશમ્પાયને કહ્યું—હે રાજન, પ્રાચીન કાળે જ્યારે શક્ર (ઇન્દ્ર) યજ્ઞ કરતો હતો, ત્યારે સર્વ મહર્ષિઓ બોલ્યા. ઋત્વિજ પોતાના-પોતાના કર્મમાં વ્યસ્ત હતા અને યજ્ઞકર્મ વિશાળ રીતે વિસ્તરતું હતું.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames a grand Vedic sacrifice as a setting where dharma is not merely procedural; the sages’ speech and later compassion toward bound animals highlight ethical reflection within ritual action.
Vaiśampāyana recounts an ancient episode: Indra is conducting an elaborate sacrifice; seers and priests are actively performing their roles, and the story is poised to turn at the moment when animals are to be bound for the rite, prompting the sages’ concern.