अश्वमेधावसानम् — Dakṣiṇā-vibhāga and Avabhṛtha
Completion of the Aśvamedha
अपरिज्ञानमेतत् ते महान्तं धर्ममिच्छत: । न हि यज्ञे पशुगणा विधिदृष्टा: पुरंदर
vaiśampāyana uvāca | aparijñānam etat te mahāntaṃ dharmam icchataḥ | na hi yajñe paśugaṇā vidhidṛṣṭāḥ purandara |
“પુરંદર! મહાન ધર્મની ઇચ્છા રાખતા હોવા છતાં જો તમે પશુવધ માટે ઉદ્યત થયા છો, તો તે તમારું અજ્ઞાન છે; કારણ કે યજ્ઞમાં પશુસમૂહના વધનું વિધાન શાસ્ત્રમાં દેખાતું નથી.”
वैशम्पायन उवाच
True dharma requires right understanding of śāstric injunctions; zeal for a ‘great’ religious act does not justify violence when the rule for such killing is not actually sanctioned. The verse frames animal-slaughter in the name of yajña as a sign of ignorance rather than righteousness.
Vaiśampāyana, narrating the episode, addresses Purandara (Indra) and rebukes the intention to kill animals for a sacrifice, asserting that such mass animal-killing is not supported by proper ritual injunctions and thus contradicts the pursuit of dharma.