Shloka 473
Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha
दारेष्वधीनो धर्मश्न॒ पितृणामात्मनस्तथा | “वह उज्ज्वल कीर्तिसे भ्रष्ट हो जाता है और उसे उत्तम लोकोंकी प्राप्ति नहीं होती। धर्म
dāreṣv adhīno dharmaś ca pitṝṇām ātmanaḥ tathā |
નકુલે કહ્યું—પુરુષનો ધર્મ પત્ની પર જ આધારિત છે. તેણી દ્વારા જ ગૃહમાં સેવા-શુશ્રૂષા, વંશપરંપરાની સતતતા અને રક્ષા, તથા ધર્મ, કામ અને અર્થ સંબંધિત કાર્યો સુવ્યવસ્થિત રીતે ચાલે છે. પિતૃઓ પ્રત્યેના કર્તવ્યો અને પોતાનો ધર્મ પણ પત્નીના આધાર પર જ સ્થિર રહે છે. જે આ આધારનું સન્માન કરતો નથી, તે ઉજ્જ્વલ કીર્તિથી ભ્રષ્ટ થાય છે અને ઉત્તમ લોકોને પ્રાપ્ત કરતો નથી.
नकुल उवाच
Educational Q&A
Householder dharma is portrayed as inseparable from the wife’s role: family continuity, proper service within the home, and even obligations to ancestors are said to depend on her support; neglecting this leads to loss of reputation and spiritual merit.
Nakula is speaking in a didactic context, emphasizing the ethical and religious importance of the wife within household life and framing her as central to sustaining dharma and ancestral obligations.