Shloka 4
Aśvamedha-saṃbhāra: Return of the Horse, Auspicious Timing, and Construction of the Yajña Enclosure
Devanagari script
अथाभ्यगच्छद्गोविन्दो वृष्णिभि: सह धर्मजम् | बलदेवं पुरस्कृत्य सर्वप्राणभूतां वर:,इसके बाद समस्त प्राणियोंमें श्रेष्ठ भगवान् श्रीकृष्ण बलदेवजीको आगे करके सात्यकि, प्रद्युम्न, गद, निशठ, साम्ब तथा कृतवर्मा आदि वृष्णिवंशियोंके साथ युधिष्ठिरके पास आये
Translation
ત્યારબાદ સર્વ પ્રાણીઓમાં શ્રેષ્ઠ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ બલદેવજીને આગળ રાખીને વૃષ્ણિવંશીઓ સાથે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર પાસે આવ્યા.
Word by Word
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अभ्यगच्छत्went/approached
अभ्यगच्छत्:
TypeVerb
Rootअभि√गम्
FormImperfect (Laṅ), 3, singular, Parasmaipada
गोविन्दःGovinda (Krishna)
गोविन्दः:
Karta
TypeNoun
Rootगोविन्द
Formmasculine, nominative, singular
वृष्णिभिःwith the Vrishnis
वृष्णिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootवृष्णि
Formmasculine, instrumental, plural
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
धर्मजम्the son of Dharma (Yudhishthira)
धर्मजम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्मज
Formmasculine, accusative, singular
बलदेवम्Baladeva (Balarama)
बलदेवम्:
Karma
TypeNoun
Rootबलदेव
Formmasculine, accusative, singular
पुरस्कृत्यhaving placed in front / having put forward
पुरस्कृत्य:
TypeVerb
Rootपुरस्√कृ
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
सर्वप्राणभूतानाम्of all living beings
सर्वप्राणभूतानाम्:
TypeNoun
Rootसर्व-प्राण-भूत
Formneuter, genitive, plural
वरःthe श्रेष्ठ/best
वरः:
Karta
TypeAdjective
Rootवर
Formmasculine, nominative, singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes