Shloka 56
अश्वमेधीयस्य हयस्य दक्षिणापश्चिमगमनम् — The Sacrificial Horse’s Southern and Western Circuit
क्षुरैगाण्डीवनिर्मुक्ति्नातियत्नादिवार्जुन: । वे गाण्डीव धनुषसे छूटे हुए तेज धारवाले धुरोंसे बिना परिश्रमके ही उनके मस्तक काटने लगे
Vaiśampāyana uvāca: kṣuraiḥ gāṇḍīva-nirmuktaiḥ nāti-yatnād iva Arjunaḥ | te gāṇḍīva-dhanuṣaḥ chūṭe huye teja-dhāra-vāle dhurōṃ se binā pariśrama ke hī unke mastak kāṭne lage |
વૈશમ્પાયન બોલ્યા—ગાંડીવમાંથી છૂટેલા ક્ષુરધાર બાણોથી અર્જુને જાણે બહુ ઓછા પ્રયત્ને જ યુદ્ધમાં તેમના મસ્તકો કાપી કાપી ધરતી પર પાડી દેવા માંડ્યા.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how perfected martial skill can make killing seem effortless; ethically, it invites reflection on the responsibility that accompanies power—especially in a post-war setting where the line between necessary force and excess can become thin.
Vaiśampāyana describes Arjuna releasing razor-like, keen-edged missiles from the Gāṇḍīva and, with minimal exertion, cutting down opponents by severing their heads—an image of decisive, overwhelming archery.