Previous Verse

Shloka 233

Babhruvāhana’s Lament and Appeal for Expiation (प्रायश्चित्त-याचना)

दुर्मरं पुरुषेणेह मन्ये हुध्वन्यनागते । “चौड़ी छाती और विशाल भुजावाले अपने पतिको मारा गया देखकर भी जो मेरी माता चित्रांगदा देवीका दृढ़ हृदय विदीर्ण नहीं हो जाता है। इससे मैं यह मानता हूँ कि अन्तकाल आये बिना मनुष्यका मरना बहुत कठिन है

durmaraṃ puruṣeṇeha manye hūdhvanyanāgate | cauḍī-chātī ca viśāla-bhujāvāle svaṃ patiṃ hatam ālokya api yā me mātā citrāṅgadā devī dṛḍha-hṛdayā na vidīryate | tasmād idaṃ manye—antakāla āyāty eva vinā manuṣyasya maraṇaṃ atidurlabham iti ||

વૈશંપાયને કહ્યું— “અંતકાળ આવ્યા વિના અહીં પુરુષનું મરણ અતિ દુર્લભ છે—એવું હું માનું છું. વિશાળ વક્ષસ્થળ અને બળવાન ભુજાઓ ધરાવતા પોતાના પતિને હત થયેલા જોઈને પણ મારી માતા દેવી ચિત્રાંગદા, ધૈર્યવતી, શોકથી વિખૂટા પડતી નથી. તેથી હું નિષ્કર્ષ કરું છું કે અંતિમ ઘડી આવ્યા વિના મનુષ્ય પર મૃત્યુ સહેલાઈથી આવતું નથી.”

दुर्मरम्hard to die (difficult to be killed)
दुर्मरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुर्मर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
पुरुषेणby a man
पुरुषेण:
Karana
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Instrumental, Singular
इहhere, in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
मन्येI think, I consider
मन्ये:
Karta
TypeVerb
Rootमन्
FormPresent, First, Singular, Atmanepada
indeed (emphatic particle)
:
TypeIndeclinable
Root
ध्वन्यनागतेwhen the (death-)signal has not yet come; before the final time arrives
ध्वन्यनागते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootध्वनि-अनागत
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
C
Citrāṅgadā
H
husband of Citrāṅgadā (unnamed in this verse)
A
antakāla (appointed time of death)