Shloka 16
Brahmāstra-pratisaṃhāraḥ, Parīkṣit-nāmakaraṇam, Nagarotsava-varṇanam
Withdrawal of the Brahmāstra; Naming of Parīkṣit; Description of Civic Festivities
Devanagari script
श्रुत्वा स तस्या विपुलं विलापं पुरुषर्षभ: । उपस्पृश्य ततः कृष्णो ब्रह्मास्त्रं प्रत्यसंहरत्,उसका महान् विलाप सुनकर पुरुषोत्तम श्रीकृष्णने आचमन करके अभश्वत्थामाके चलाये हुए ब्रह्मास्त्रको शान्त कर दिया
Transliteration
śrutvā sa tasyā vipulaṃ vilāpaṃ puruṣarṣabhaḥ | upaspṛśya tataḥ kṛṣṇo brahmāstraṃ pratyasaṃharat |
Translation
તેણીનો વિશાળ વિલાપ સાંભળી પુરુષશ્રેષ્ઠ શ્રીકૃષ્ણે પ્રથમ આચમન કરીને મન સ્થિર કર્યું; પછી અશ્વત્થામાએ છોડેલું બ્રહ્માસ્ત્ર પ્રતિસંહરી શાંત કરી દીધું।
Word by Word
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्याःof her
तस्याः:
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive, Singular
विपुलम्great, abundant
विपुलम्:
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
विलापम्lamentation, wailing
विलापम्:
Karma
TypeNoun
Rootविलाप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
पुरुषर्षभःbull among men, best of men
पुरुषर्षभः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुषर्षभ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
उपस्पृश्यhaving sipped (water), having performed ācamana
उपस्पृश्य:
TypeVerb
Rootउप + स्पृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय
कृष्णःKṛṣṇa
कृष्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्रह्मास्त्रम्the Brahmā-weapon (Brahmāstra)
ब्रह्मास्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मास्त्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रत्यसंहरत्withdrew, retracted, neutralized
प्रत्यसंहरत्:
TypeVerb
Rootप्रति + सम् + हृ (धातु)
FormImperfect (लङ्), Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaK
KṛṣṇaB
BrahmāstraA
Aśvatthāman (implied as the launcher of the Brahmāstra)T
the lamenting woman (contextually Uttārā in this episode)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes