Shloka 1
Uttanka’s Viśvarūpa Request and the ‘Uttanka Clouds’ Boon (उत्तङ्क-विष्वरूप-दर्शनम्)
Devanagari script
#फ्जला+ (0) आज अत+- चतुष्पठ्चाशत्तमोडध्याय: भगवान् श्रीकृष्णका उत्तंकसे अध्यात्मतत्त्वका वर्णन करना तथा दुर्योधनके अपराधको कौरवोंके विनाशका कारण बतलाना उत्तद्क उवाच ब्रूहि केशव तत्त्वेन त्वमध्यात्ममनिन्दितम् । श्रुत्वा श्रेयोडभिधास्यामि शापं वा ते जनार्दन
Translation
ચોપનમો અધ્યાય. ઉત્તંક બોલ્યો—હે કેશવ! તત્ત્વરૂપે તમે મને નિર્દોષ અધ્યાત્મતત્ત્વ કહો. તે સાંભળીને, હે જનાર્દન, હું અથવા તો તમારું શ્રેય કહેશ, અથવા તમને શાપ આપીશ.
Word by Word
उत्तङ्कःUttanka
उत्तङ्कः:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तङ्क
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
केशवO Keshava
केशव:
TypeNoun
Rootकेशव
FormMasculine, Vocative, Singular
तत्त्वेनin truth; truly
तत्त्वेन:
Karana
TypeNoun
Rootतत्त्व
FormNeuter, Instrumental, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
अध्यात्मम्the doctrine of the Self; spiritual knowledge
अध्यात्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootअध्यात्म
FormNeuter, Accusative, Singular
अनिन्दितम्blameless; faultless
अनिन्दितम्:
TypeAdjective
Rootअनिन्दित
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
श्रेयःthe good; highest welfare
श्रेयः:
Karma
TypeNoun
Rootश्रेयस्
FormNeuter, Accusative, Singular
अभिधास्यामिI shall declare; I will state
अभिधास्यामि:
TypeVerb
Rootअभि-धा
FormSimple Future (Luṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
शापम्a curse
शापम्:
Karma
TypeNoun
Rootशाप
FormMasculine, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
तेto you; for you
ते:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
जनार्दनO Janardana
जनार्दन:
TypeNoun
Rootजनार्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
उत्तद्क उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes