Mahabharata — Ashvamedhika Parva, Shloka 14
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
Devanagari script
यथा प्रदीपमादाय कश्चित् तमसि गच्छति । तथा सन्त्वप्रदीपेन गच्छन्ति परमैषिण:
Transliteration
yathā pradīpam ādāya kaścit tamasi gacchati | tathā sattva-pradīpena gacchanti paramaiṣiṇaḥ ||
Translation
જેમ કોઈ માણસ દીવો લઈને અંધકારમાં ચાલે છે, તેમ પરમ તત્ત્વના અન્વેષી સાધકો સત્ત્વરૂપ દીપકના પ્રકાશમાં સાધનામાર્ગે આગળ વધે છે.
Word by Word
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
प्रदीपम्lamp
प्रदीपम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रदीप
FormMasculine, Accusative, Singular
आदायhaving taken
आदाय:
TypeVerb
Rootआ-दा
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
कश्चित्someone
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootकश्चित्
FormMasculine, Nominative, Singular
तमसिin darkness
तमसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतमस्
FormNeuter, Locative, Singular
गच्छतिgoes/walks
गच्छति:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
तथाso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
सत्त्व-प्रदीपेनby/with the lamp of sattva (purity)
सत्त्व-प्रदीपेन:
Karana
TypeNoun
Rootसत्त्वप्रदीप
FormMasculine, Instrumental, Singular
गच्छन्तिgo/proceed
गच्छन्ति:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent (Lat), 3rd, Plural, Parasmaipada
परम-एषिणःseekers of the supreme (truth)
परम-एषिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरमैषिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
व
वायुदेव (Vāyudeva)प
प्रदीप (lamp)त
तमस् (darkness)स
सत्त्व (sattva)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes