Shloka 20
Brahmā’s Instruction on Brahmacarya, Vānaprastha, and the Aliṅga Path
Ethics of Non-attachment
वृत्ते शरावसम्पाते भैक्ष्यं लिप्सेत मोक्षवित् । बिना याचना किये
vṛtte śarāvasampāte bhaikṣyaṁ lipseta mokṣavit | labhena ca na hṛṣyet nālābhe vimanā bhavet | na cātikabhaikṣāṁ bhikṣet kevalaṁ prāṇayātrikaḥ ||
વાયુએ કહ્યું—મોક્ષનો જાણકાર સંન્યાસી યોગ્ય સમય આવ્યા પછી જ ભિક્ષા ઇચ્છે; ન યાચના કરીને, ન કોઈ સંકલ્પ-યુક્તિ કરીને—દૈવયોગે જે અન્ન મળે તેનાથી જ જીવન-નિર્વાહ કરે. પ્રાતઃકાળના નિત્યકર્મ પૂર્ણ કરીને, જ્યારે ગૃહસ્થોના રસોડાનો ધુમાડો થમી જાય, ઘરનાં સૌ ભોજન કરી લે અને વાસણો ધોઈને ગોઠવી દેવામાં આવે, ત્યારે જ ભિક્ષા માટે જાય. ભિક્ષા મળે તો હર્ષ ન કરે, ન મળે તો નિરાશ ન થાય. લોભથી અતિશય ભિક્ષા સંગ્રહ ન કરે; પ્રાણયાત્રા ચાલે એટલી જ લે.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined mendicancy grounded in detachment: seek alms at the proper time without manipulation, remain even-minded in gain or loss, and take only what is necessary for sustaining life—rejecting greed and accumulation.
Vāyudeva is instructing on mokṣa-dharma, outlining the ethical code for a renunciant: when to approach households for alms and the inner attitude to maintain—calm acceptance, restraint, and non-possessiveness.