Shloka 33
Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
Devanagari script
आकाश स्य गुणो होष श्रोत्रेण च स गृहाते । श्रोत्रस्थाश्व दिश: सर्वा: शब्दज्ञाने प्रकीर्तिता:
Transliteration
ākāśasya guṇo ghoṣaḥ śrotreṇa ca sa gṛhyate | śrotrasthāś ca diśaḥ sarvāḥ śabdajñāne prakīrtitāḥ ||
Translation
વાયુએ કહ્યું—આકાશતત્ત્વનો ગુણ ‘શબ્દ’ છે; તે કાન દ્વારા ગ્રહણ થાય છે. કાનમાં સ્થિત સર્વ દિશાઓ શબ્દજ્ઞાન અને શ્રવણમાં સહાયક કહેવાય છે.
Word by Word
आकाशस्यof space/ether
आकाशस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआकाश
FormNeuter, Genitive, Singular
गुणःquality
गुणः:
Karta
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Nominative, Singular
घोषःsound
घोषः:
Karta
TypeNoun
Rootघोष
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रोत्रेणby the ear (organ of hearing)
श्रोत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootश्रोत्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सःit/that (sound)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
गृह्यतेis perceived/received
गृह्यते:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive
श्रोत्रस्थाःsituated in the ear
श्रोत्रस्थाः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रोत्रस्थ
FormFeminine, Nominative, Plural
दिशःdirections
दिशः:
Karta
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Nominative, Plural
सर्वाःall
सर्वाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Nominative, Plural
शब्दज्ञानेin the cognition of sound
शब्दज्ञाने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशब्दज्ञान
FormNeuter, Locative, Singular
प्रकीर्तिताःare declared/are said
प्रकीर्तिताः:
TypeVerb
Rootप्र-कीर्त्
FormFeminine, Nominative, Plural, Past passive participle (kta)
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
व
वायुदेव (Vāyu-deva)आ
आकाश (Ākāśa)श
श्रोत्र (Śrotra, ear)द
दिशः (Diśaḥ, directions)श
शब्द (Śabda, sound)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes