Shloka 8
मरुत्तोपाख्यान-प्रस्तावः — Genealogy to Marutta and the Logistics of Royal Sacrifice
Devanagari script
खनीनेत्रस्तु विक्रान्तो जित्वा राज्यमकण्टकम् । नाशकद् रक्षितुं राज्यं नान्वरज्यन्त तं प्रजा:,खनीनेत्र पराक्रमी होनेके कारण निष्कण्टक राज्यको जीतकर भी उसकी रक्षा न कर सका; क्योंकि प्रजाका उसमें अनुराग न था
Transliteration
khanīnetras tu vikrānto jitvā rājyam akaṇṭakam | nāśakad rakṣituṁ rājyam nānvarajyanta taṁ prajāḥ ||
Translation
ખનીનેત્ર પરાક્રમી હોવા છતાં કંટકરહિત રાજ્ય જીતીને પણ તેને સાચવી શક્યો નહીં; કારણ કે પ્રજાને તેના પ્રત્યે અનુરાગ ન હતો.
Word by Word
खनीनेत्रःone whose eyes are like a khanī (i.e., khanī-eyed; a proper epithet/name)
खनीनेत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootखनी-नेत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
विक्रान्तःvaliant, mighty
विक्रान्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootविक्रान्त
FormMasculine, Nominative, Singular
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
TypeVerb
Rootजि
FormAbsolutive (ktvā)
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अकण्टकम्thornless; free from obstacles/enemies
अकण्टकम्:
TypeAdjective
Rootअकण्टक
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अशकत्was able
अशकत्:
TypeVerb
Rootशक्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
रक्षितुम्to protect
रक्षितुम्:
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormInfinitive (tumun)
राज्यम्the kingdom
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अन्वरज्यन्तwere attached to / were devoted to
अन्वरज्यन्त:
TypeVerb
Rootअनु-रञ्ज्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Ātmanepada
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रजाःthe subjects/people
प्रजाः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Nominative, Plural
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyāsaK
KhanīnetraP
prajāḥ (the subjects/people)R
rājya (the kingdom)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes