Shloka 5
Rajo-guṇa-nirdeśa — Brahmā’s Enumeration of Rajasic Dispositions
उग्र॑ं दारुणमाक्रोश: परच्छिद्रानुशासनम् । लोकचिन्तानुचिन्ता च मत्सर: परिभावन:
ugraṁ dāruṇam ākrośaḥ parachidrānuśāsanam | lokacintānucintā ca matsaraḥ paribhāvanaḥ ||
વાયુએ કહ્યું—ઉગ્ર અને દારુણ અપશબ્દો, પરના દોષો પર નજર રાખી શાસન કરવાની ટેવ, લોકચિંતામાં વ્યાકુળ ચિંતન, મત્સર અને તુચ્છ ગણવાની વૃત્તિ—આ સ્વભાવો મનુષ્યના શીલને ખાઈ જાય છે અને ધર્માચરણને ડગમગાવે છે.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse warns against inner vices expressed through speech and attitude—harsh reviling, fault-finding, worldly brooding, jealousy, and contempt—because they erode one’s moral life (dharma) and damage relationships.
Vāyudeva is speaking in a didactic mode, listing negative traits to be avoided, functioning as moral instruction within the Ashvamedhika Parva’s broader post-war ethical reflections.