Shloka 30
Brahma-vidyā: Satya–Tapas and the Enumeration of Tattvas
Arjuna–Vāsudeva framed dialogue
कौ चोभौ कर्मणां मार्गो प्राप्तुयुर्दक्षिणोत्तरी । प्रलयं चापवर्ग च भूतानां प्रभवाप्ययौं
kau cobhau karmaṇāṁ mārgo prāptuyur dakṣiṇottarī | pralayaṁ cāpavargaṁ ca bhūtānāṁ prabhavāpyayau ||
કર્મના તે બે માર્ગ કયા છે, જેમના દ્વારા દક્ષિણાયન અને ઉત્તરાયન ગતિ પ્રાપ્ત થાય છે? પ્રલય અને અપવર્ગ (મોક્ષ) શું છે? તેમજ પ્રાણીઓ માટે ઉત્પત્તિ અને લય—જન્મ અને મરણ—શું છે?
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse frames a doctrinal inquiry: how actions (karma) relate to two post-mortem trajectories symbolized as the southern and northern courses, and how these fit within the larger metaphysical scheme of dissolution (pralaya), liberation (apavarga/mokṣa), and the cycle of arising and passing away (birth and death).
Vāyudeva, as the speaker, poses a set of foundational questions to prompt a systematic explanation: the two karmic paths leading to distinct destinies, the nature of cosmic/individual dissolution, the meaning of liberation, and the principles underlying the birth and death of beings.