Shloka 23
अश्वमेध-उपदेशः तथा मरुत्त-यज्ञ-धन-प्रसङ्गः
Counsel on Aśvamedha and the Marutta-treasure episode
Devanagari script
व्यास उवाच यदि शुश्रूषसे पार्थ शूणु कारन्धमं नृपम् । यस्मिन् काले महीवीर्य: स राजासीन्महाधन:,व्यासजीने कहा--पार्थ! यदि तुम सुनना चाहते हो तो करन्धमके पौत्र मरुत्तका वृत्तान्त सुनो। वे महाधनी और महापराक्रमी राजा किस कालमें इस पृथ्वीपर प्रकट हुए थे, यह बता रहा हूँ
Translation
વ્યાસ બોલ્યા—હે પાર્થ! જો તું સાંભળવા ઇચ્છે તો કરંધમના પૌત્ર રાજા મરુત્તનો વૃત્તાંત સાંભળ. તે મહાધની, મહાપરાક્રમી રાજા કયા કાળમાં હતો—તે હું કહું છું।
Word by Word
व्यासःVyasa
व्यासः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
शुश्रूषसेyou wish to listen / you desire to hear attentively
शुश्रूषसे:
TypeVerb
Rootशुश्रूष्
FormPresent (Laṭ), 2nd, Singular, Ātmanepada
पार्थO Partha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
शृणुhear, listen
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु
FormImperative (Loṭ), 2nd, Singular, Parasmaipada
कारन्धमम्Karandhama (name of a king)
कारन्धमम्:
Karma
TypeNoun
Rootकारन्धम
FormMasculine, Accusative, Singular
नृपम्king
नृपम्:
Karma
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Accusative, Singular
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
कालेtime
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Locative, Singular
महीवीर्यःone of great prowess
महीवीर्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहीवीर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
महाधनःvery wealthy
महाधनः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाधन
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes