Shloka 4
ब्राह्मण उवाच नैतदस्ति पृथग्भाव: किंचिदन््यत् ततः सुखम् | नैतदस्त्यपृथग्भाव: किंचिद् दुःखतरं ततः,ब्राह्मणने कहा--प्रिये! उस वनमें न भेद है न अभेद, वह इन दोनोंसे अतीत है। वहाँ लौकिक सुख और दु:ख दोनोंका अभाव है
brāhmaṇa uvāca: naitad asti pṛthagbhāvaḥ kiṃcid anyat tataḥ sukham | naitad asty apṛthagbhāvaḥ kiṃcid duḥkhataraṃ tataḥ ||
બ્રાહ્મણે કહ્યું—પ્રિયે! તે વનમાં ન તો ભેદભાવ છે, ન તો તેનાથી પર કોઈ બીજું સુખ; તેમજ ન તો અભેદભાવ છે, ન તો તેનાથી વધારે દુઃખ. (તે દ્વંદ્વોથી પરની સ્થિતિ છે; ત્યાં લોકિક સુખ-દુઃખ લાગુ પડતાં નથી.)
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse critiques taking either ‘difference’ (pṛthagbhāva) or ‘non-difference’ (apṛthagbhāva) as the final truth. It gestures toward a reality beyond conceptual extremes, where ordinary categories—and thus worldly pleasure and pain—lose their hold.
A Brahmin speaker is instructing his listener in a reflective, philosophical mode, using paired opposites (difference/non-difference; happiness/suffering) to point toward a transcendent state that cannot be captured by common metaphysical labels.