Shloka 16
सप्तहोतृ-विधानम् एवं इन्द्रिय–मनःसंवादः
The Seven Hotṛs and the Debate of Senses and Mind
Devanagari script
अगाराणीव शून्यानि शान्तार्चिष इवाग्नय: । इन्द्रियाणि न भासन्ते मया हीनानि नित्यश:,“मेरे बिना समस्त इन्द्रियाँ बुझी लपटोंवाली आग और सूने घरकी भाँति सदा श्रीहीन जान पड़ती हैं
Transliteration
agārāṇīva śūnyāni śāntārcīṣa ivāgnayaḥ | indriyāṇi na bhāsante mayā hīnāni nityaśaḥ ||
Translation
મન બોલ્યું— મારા વિના ઇન્દ્રિયો કદી સાચે પ્રકાશતી નથી. મારી ગેરહાજરીમાં તે સદા શ્રીહીન દેખાય છે— જાણે સૂના ઘર, અથવા શાંત જ્વાળાવાળી અગ્નિ।
Word by Word
अगाराणिhouses
अगाराणि:
Karta
TypeNoun
Rootअगार
FormNeuter, Nominative, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
शून्यानिempty
शून्यानि:
Karta
TypeAdjective
Rootशून्य
FormNeuter, Nominative, Plural
शान्तquenched/ceased
शान्त:
Karta
TypeAdjective
Rootशम्
FormMasculine, Nominative, Plural
अर्चिषःflames
अर्चिषः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्चिस्
FormFeminine, Nominative, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अग्नयःfires
अग्नयः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Plural
इन्द्रियाणिsenses/faculties
इन्द्रियाणि:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
FormNeuter, Nominative, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
भासन्तेshine/appear bright
भासन्ते:
TypeVerb
Rootभास्
FormPresent, Indicative, Atmanepada, Third, Plural
मयाby me/with me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
हीनानिdeprived of (me), bereft
हीनानि:
Karta
TypeAdjective
Rootहीन
FormNeuter, Nominative, Plural
नित्यशःalways/constantly
नित्यशः:
TypeIndeclinable
Rootनित्यशः
Speaker
मन उवाच
Characters & Entities
म
मन (Mind)इ
इन्द्रियाणि (the senses)अ
अग्नयः (fires)अ
अगाराणि (houses)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes