Shloka 35
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
Devanagari script
प्रचिन्त्यावसथे कृत्स्नं यस्मिन् काले स पश्यति । तस्मिन् काले मनश्लास्य न च किंचन बाह्त:
Translation
મૂલાધાર વગેરે કોઈ આશ્રયમાં મન સ્થિર કરીને જ્યારે તે સર્વસ્વરૂપ પરમાત્માનો સાક્ષાત્કાર કરે છે, ત્યારે તે સમયે તેના મનમાં પ્રત્યક્ષસ્વરૂપ આત્માથી ભિન્ન કોઈ ‘બાહ્ય’ વસ્તુ રહેતી નથી।
Word by Word
प्रचिन्त्यhaving reflected/meditated
प्रचिन्त्य:
Karana
TypeVerb
Rootप्र-चिन्त्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
अवसथेin the dwelling/abode
अवसथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअवसथ
FormMasculine, Locative, Singular
कृत्स्नम्the whole, entire
कृत्स्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृत्स्न
FormNeuter, Accusative, Singular
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
कालेat the time
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Locative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पश्यतिsees, realizes
पश्यति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent (लट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
कालेat the time
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Locative, Singular
मनःthe mind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
लास्यplayfulness/dance (reading uncertain here)
लास्य:
TypeNoun
Rootलास्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
किञ्चनanything at all
किञ्चन:
Karma
TypePronoun
Rootकिञ्चन
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
बाह्यःexternal
बाह्यः:
TypeAdjective
Rootबाह्य
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes