Shloka 34
Arjuna’s request to Krishna and the opening of the Kāśyapa–Brāhmaṇa mokṣa discourse (Āśvamedhika-parva 16)
अनघ! बहुत-से पिता और भाँति-भाँतिकी माताएँ देखी हैं। विचित्र-विचित्र सुख- दुःखोंका अनुभव किया है ।।
anagha! bahu-śaḥ pitṝn nānā-vidhāś ca mātṝr dṛṣṭavān asmi; vicitra-vicitrāṇāṁ sukha-duḥkhānām anubhavaṁ ca prāptaḥ. priyair vivāso bahuśaḥ saṁvāsaś cāpriyaiḥ saha; dhana-nāśaś ca samprāpto labdhvā duḥkhena tad dhanam.
હે અનઘ! મેં અનેક પ્રકારના પિતાઓ અને નાનાવિધ માતાઓ જોયાં છે; અનેકવિધ સુખ-દુઃખનો અનુભવ કર્યો છે. ઘણી વાર પ્રિયજનોથી વિયોગ થયો છે અને ઘણી વાર અપ્રિય લોકોની સંગતમાં રહેવું પડ્યું છે. જે ધન મેં ભારે કષ્ટથી મેળવ્યું હતું, તે મારી આંખ સામે જ નષ્ટ થઈ ગયું છે.
सिद्ध उवाच
Educational Q&A
The verse teaches vairāgya (dispassion): worldly life repeatedly brings separation from the dear, association with the undesired, and the loss of hard-earned wealth. Recognizing this instability supports ethical clarity and detachment rather than clinging.
A Siddha addresses a ‘sinless’ listener and summarizes his long experience of life’s reversals—changing family relations, alternating joys and sorrows, unwanted company, and the destruction of wealth—setting a reflective, instructive tone within the Ashvamedhika Parva.