Shloka 3
धृतराष्ट्रस्य वनप्रस्थानानुज्ञा | Permission for Dhṛtarāṣṭra’s Forest-Retirement
Devanagari script
यत् तु मामनुशास्तीह भवानद्य हिते स्थित: । कर्तास्मि तन््महीपाल निर्व॒तो भव पार्थिव
Translation
યુધિષ્ઠિરે કહ્યું—“હે મહીપાલ, હે પૃથ્વીનાથ! આજે તમે મારા હિતમાં સ્થિત રહી અહીં જે કંઈ ઉપદેશ આપશો, હું તેનું પાલન કરીશ. હે પાર્થિવ, તમે સંતોષ પામો; મેં નિર્દોષ ભાવથી તમારી યોગ્ય સેવા કરી છે।”
Word by Word
यत्whatever (that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
अनुशास्तिinstructs/advises
अनुशास्ति:
TypeVerb
Rootअनु-शास्
FormPresent, 3, Singular, Parasmaipada, Indicative
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
हितेin (my) welfare/benefit
हिते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहित
FormNeuter, Locative, Singular
स्थितःstanding/being situated (engaged)
स्थितः:
TypeAdjective
Rootस्था (स्थित)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
कर्तास्मिI shall do / I will carry out
कर्तास्मि:
TypeVerb
Rootकृ; अस्
FormPeriphrastic Future (Lुट्), 1, Singular, Parasmaipada, Indicative, कर्ता (Lुट् periphrastic future base) + अस्मि
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
महीपालO king (protector of the earth)
महीपाल:
TypeNoun
Rootमहीपाल
FormMasculine, Vocative, Singular
निर्वृतःcontent/satisfied
निर्वृतः:
TypeAdjective
Rootनिर्वृत
FormMasculine, Nominative, Singular
भवbe (become)
भव:
TypeVerb
Rootभू
FormImperative, 2, Singular, Parasmaipada
पार्थिवO king/sovereign
पार्थिव:
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes