Shloka 9
Kuntī’s Retrospective Uddharṣaṇa and Renunciatory Resolve (कुन्त्युद्धर्षण-प्रत्याख्यानम्)
सा च बाष्पाकुलमुखी ददर्श दयितं सुतम्,कुन्तीने भी जब अपने प्यारे पुत्र सहदेवको देखा तो उनके मुखपर आँसुओंकी धारा बह चली। उन्होंने दोनों हाथोंसे पुत्रको उठाकर छातीसे लगा लिया और गान्धारीसे कहा --' दीदी! सहदेव आपकी सेवामें उपस्थित है'। तदनन्तर राजा युधिष्ठिर, भीमसेन, अर्जुन तथा नकुलको देखकर कुन्तीदेवी बड़ी उतावलीके साथ उनकी ओर चलीं
sā ca bāṣpākulamukhī dadarśa dayitaṃ sutam | kuntī bhīma-jana-priyaṃ putraṃ sahadevaṃ dṛṣṭvā tasya mukhe aśru-dhārāḥ prāvahan | sā ubhābhyāṃ hastābhyāṃ putram utthāpya vakṣasi saṃśliṣya gāndhārīm uvāca—"dīdi! sahadevaḥ tava sevāyāṃ upasthitaḥ" iti | tadanantaraṃ rājā yudhiṣṭhiraṃ bhīmasenaṃ arjunaṃ tathā nakulaṃ ca dṛṣṭvā kuntīdevī mahotkaṇṭhayā teṣāṃ prati jagāma |
આંસુઓથી ભરેલા મુખવાળી કુંતીએ પોતાના પ્રિય પુત્ર સહદેવને જોયો. તેને જોતા જ તેની આંખોમાંથી આંસુઓની ધારા વહી નીકળી. બંને હાથથી પુત્રને ઊંચકી છાતીએ ચાંપીને તેણે ગાંધારીને કહ્યું— “દીદી! સહદેવ તમારી સેવામાં હાજર છે.” ત્યારબાદ રાજા યુધિષ્ઠિર, ભીમસેન, અર્જુન અને નકુલને જોઈ કુંતીદેવી આતુરતાથી તેમની તરફ આગળ વધી.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even after catastrophic conflict, dharma expresses itself through compassion, restraint, and service—here, Kuntī’s maternal love and Sahadeva’s readiness to serve Gāndhārī point toward reconciliation and ethical repair rather than triumphalism.
Kuntī, moved to tears, recognizes Sahadeva, embraces him, and formally presents him to Gāndhārī as ready for service; then she turns with eager longing toward Yudhiṣṭhira, Bhīma, Arjuna, and Nakula upon seeing them.